شرکتي که اين دانشمند براي همين اهداف تاسيس کرده است هم‌اكنون مشغول توسعه دستگاه‌هايي در مقياس تجاري براي اسير کردن دي‌اکسيد کربن از جو است. البته طراحان اين پروژه بزرگ مي‌گويند که رويکرد انتخابي‌شان کند است. اما نبايد اين مساله مهم را از نظر دور داشت که چنانچه ما انسان‌ها نتوانيم دي‌اکسيد کربن جوي را به نحوي شايسته کنترل کنيم، در آن صورت ممکن است بخواهيم سراغ مواد و مصالح خورشيدي برويم تا از اين راه انتشارات کمتري داشته باشيم؛ ولي همه مي‌دانيم که اين نبردي طولاني با سلاحي سبک خواهد بود در حالي که اکنون نياز به سلاحي بزرگ و کارآمد نتيجه بهتري به بار خواهد آورد.

اين دانشمند پيشرو و آينده‌نگر که عضويت در هيات توسعه فناوري انرژي پايدار کانادا و همچنين عضويت کميته آکادمي ملي علوم آمريکا را در کارنامه خود دارد، چند سالي است که به طور جدي پيشگام پژوهش‌هايي در زمينه به کارگيري طرح‌هاي کلي براي خنک سازي سياره است. در ميان راهکارهاي پيشنهادي مختلف در مورد خنک‌سازي زمين بهترين مثال مي‌تواند منتشر ساختن سولفات‌ها در لايه فوقاني جو يا هواي کره باشد که مانند آينه‌اي نور خورشيد را بازتابش مي‌کند. فرآيند خنک‌سازي به اين ترتيب رويکردي فوري و جهاني خواهد بود. به اعتقاد اين دانشمند چنين موردي قبلا نيز اتفاق افتاده است. در سال 1991 و زماني که آتشفشان پيناتابو در فيليپين فوران کرد، ابري از خاکسترهاي سولفوريک موجب خنک شدن سياره براي يک سال تا دمايي در حدود منفي 17 درجه سانتي‌گراد شد. از طرفي دي‌اکسيد کربن براي قرن‌ها در اتمسفر باقي مي‌ماند و حتي بدبينانه‌ترين طرح‌هاي پيشنهادي براي کمپلکس کردن و جداسازي دي‌اکسيد کربن از هوا، دهه‌ها زمان مي‌برد تا تاثيري داشته باشد. بنابراين ما بايد خودمان را با يک وضعيت بغرنج زيست محيطي فوري دست به گريبان ببينيم؛ وضعيتي در حد يک جريان گلف استريم در حال تغيير يا برخورد قريب‌الوقوع صفحات يخي جنوبگان. در چنين وضعيتي وجود يک واسطه نور خورشيدي کارآمد مي‌تواند به لحاظ تئوري راه علاج سريعي از اين بن‌بست به شمار رود. البته مشکلات ضمني اين راه‌حل‌ها دو جنبه دارند. نخست اين که مانع اخلاقي آشکاري در اين زمينه وجود دارد. اغلب افراد نسبت به مفاهيم و تصورات مهندسي زمين واکنش منفي نشان مي‌دهند و اين به دليل ترس از اين است که ايده‌هاي مهندسي زمين ممکن است بيشتر از نتايج خوب سبب پيامدهاي زيانباري شوند و تلاش‌ها براي کاهش انتشارات کربني را تضعيف کنند. اشکال ديگر اين متد اين است که بايد به قدر کافي ارزان و آسان باشد که حتي کشورهاي ضعيف نيز بتوانند با وجود مشکلات موجود به کار خود ادامه دهند. با اين اوصاف جاي اميدواري براي تعريف جديدي از متدهاي مهندسي زمين و توسعه استانداردها در حالي که همزمان در جهت تحقق آينده بهتر کار شود، وجود دارد و اين درست همان جايي است که فناوري جداسازي و گير انداختن کربن اين شرکت وارد ميدان مي‌شود و نويد دستيابي به رويکردهاي نويني براي حل مشکلات آلاينده‌هاي کربني جوي را مطرح مي‌كند.

بيشتر سامانه‌هاي گير انداختن کربن که تاکنون مطرح و پيشنهاد شده‌اند، حول محور جداسازي و برداشت دي‌اکسيد کربن از تاسيسات کلان همچون نيروگاه‌هاي برق دور مي‌زنند؛ در حالي که طرح جالب ديويد کيث علاوه بر قابليت تحرک و سيار بودن بيشتر مي‌تواند گزينه مناسبي براي برج‌هايي باشد که مي‌توان آنها را در هر جايي از اراضي مختلف دنيا و با شرايط و مقتضيات مخصوص به آن نقطه و همچنين هزينه‌هاي بهره‌برداري و نيروي کار بهينه به کار گرفت. اما مکانيسم کلي اين سامانه بزرگ جاذب کربن به اين صورت است که فن‌هايي را براي به حرکت درآوردن هوا از ميان محلول هيدروکسيد سديم به خدمت گرفته است که طي آن دي‌اکسيد کربن هوا جذب مي شود. در درون اين مسير اکسيد کلسيم يا همان آهک با دي‌اکسيد کربن پيوند خورده و تشکيل کربنات کلسيم جامد را مي‌دهد. اين فعل و انفعال شيميايي موجب آزاد‌سازي هيدروکسيد سديم مي‌شود که براي استفاده در مرحله اول به مصرف مجدد مي‌رسد. در ضمن انجام اين فرآيند دي‌اکسيد کربن نيز مي‌تواند در مخازن زيرزميني که زماني جايگاه نگهداري و انباشت نفت و گاز بوده است، ذخيره‌سازي شود يا اين که براي فرآيند بازيافت به بنزين مورد استفاده قرار گيرد. طراح اين پروژه جالب توجه کارايي و عملياتي بودن اين فرآيند را با يک برج آزمايشي به ارتفاع 6 متر و عرض 20‌/‌1 متر به اثبات رسانده است که مي‌تواند حدود 2 تن دي‌اکسيد کربن را سالانه از مساحتي معادل 1‌/‌0مترمربع در خود جمع کند. اين ميزان دي‌اکسيد کربن تقريبا با خروجي کربني يک فرد در آمريکا برابري مي‌کند. انرژي مصرفي فرآيند براي به چنگ آوردن اين ميزان دي اکسيد کربن، چيزي کمتر از 100 کيلووات ساعت برق به ازاي هر تن است. البته اين اعداد و ارقام و بازده کنوني فرآيند قابل تغيير خواهند بود و شرکت معتقد است با صرف هزينه‌اي معادل 5 ميليون دلار و ظرف 3 سال آينده مي‌تواند اين فناوري را دستخوش تغييرات و بازنگري‌هايي در ابعاد مختلف کارايي و همچنين مقياس بهره‌برداري کند، به نحوي که چشم‌انداز آنها طرح و توسعه مياديني متشکل از برج‌هايي به ارتفاع 90 متر و عرض 18 متر با قدرت جذب و به دام انداختن 1‌/‌1 ميليون تن کربن در سال خواهد بود. البته طراحان اين تله‌هاي کربني تصديق مي‌کنند که برج‌هاي بلند کربن‌خوار آنها يک سلاح تمام عيار براي از پاي درآوردن غول کربني جو نيست و در کنار آن به دنبال طرح‌ها و ايده‌هاي ديگر و ثبت آن هستند. طراحان برج‌هاي کربن‌خوار جوي همسو با ديگر محققان پيشرو در زمينه راه‌حل‌هاي انعطاف‌پذير و زود‌بازده معتقدند فعلا زمان و مکان مناسبي براي رويکرد به متدهاي مهندسي زمين نيست و زمان بسرعت و به ضرر سياره در حال سپري شدن است و به همين دليل اگر قرار باشد از شر دي‌اکسيد کربن جو خلاص شويم، بايد به دنبال تقليل و قطع انتشارات کربني باشيم، چراکه در غير اين صورت طرح‌هاي پاکسازي و جداسازي دي‌اکسيد کربن فعاليت بيهوده‌اي خواهند بود. اما اگر رويه فعلي جوامع باقي ماندن بر همان شيوه فعاليت‌هاي مخرب توليدکننده گازهاي گلخانه‌اي باشد، بايد به انتظار ورود سلاح‌هاي آنچناني براي نبرد با هيولاي کربني جو بنشينيم.

حميده حسيني